Jaki materiał zastosować na obudowę głośnikową?

Jaki materiał zastosować na obudowę głośnikową?

By wydobyć z głośnika jak najwięcej z reguły umieszczamy go w obudowie (są wyjątki, ale je pominiemy). Najczęściej jest to konstrukcja wykonana z płyt MDF lub płyty wiórowej. Rzadziej spotykane są skrzynki z innego materiału, np. pleksi, kamienia. Oczywiście, najtańsze i najmniejsze głośniki umieszcza się w obudowie z tworzywa sztucznego, co negatywnie wpływa na ich brzmienie, ale nie są one przeznaczone do wzmacniaczy wysokiej klasy i dla audiofili.

Każde ciało stałe wibruje w swoim naturalnym rezonansie, gdy jest stymulowane przez fale dźwiękowe. Energia dźwięku emitowana przez tylną część głośnika powoduje wibracje rezonansowe w ścianach obudowy. Ale gdy ściany te drgają to działają jak źródła dźwięku. Są wtedy jak dodatkowe elementy generujące dźwięk, dodawany do dźwięku emitowanego przez głośniki. Powoduje to zniekształcenia akustyczne, które są mniej lub bardziej słyszalne, w zależności od gęstości materiału obudowy. W idealnej sytuacji, dźwięk emitowany jest tylko z membran głośnikowych i zamierzonych otworów w obudowie, np. kanału bass reflex, otworu linii transmisyjnej czy tuby. Ponadto materiał wykorzystany do obudowy musi zapobiegać emisji dźwięku bezpośrednio z wnętrza skrzyni. Dlatego zalecane jest, by podczas budowy kolumn głośnikowych używać materiałów o wysokiej gęstości z wysokim poziomem tłumienia wewnętrznego i dodawać wewnętrzne wzmocnienia ścianek.

Jako materiał na obudowę teoretycznie można wykorzystać każdy, który jest na tyle sztywny by utrzymał ciężar jednego lub więcej przetworników. W praktyce musi on spełniać znacznie więcej warunków. Powinien on być:

 

1. twardy
czyli o dużej gęstości własnej (lub inaczej: o dużym ciężarze własnym), co automatycznie przekłada się na ciężar obudowy. Im cięższa będzie konstrukcja tym większa jej sztywność i większa odporność na wpadanie w drgania w czasie odtwarzania dźwięku. Duża gęstość materiału powoduje lepsze odbicie się od niego wewnętrzych fal dźwiękowych, co pozytywnie wpływa na wzmocnienie niższych tonów. Biorąc tę właściwość pod uwagę najlepszym, naturalnym materiałem jest kamień, a dokładnie granit, marmur itp.

 

2. niepodatny na rezonanse
chyba nie ma nic gorszego dla słuchacza jak słyszalne dźwięki pochodzace z drgań obudowy. Przyczyną może być albo kiepski montaż ścianek albo rezonujacy materiał, z którego zbudowano kolumnę. Dlatego unika się cienkich płyt z drewna, blachy, a zaleca się dodatkowe wzmocnienia wewnątrz konstrukcji.

 

3. łatwy w obróbce mechanicznej
każda płyta skrzyni wymaga obróbki, zwłaszcza panel przedni, gdzie zamontowane są głośniki. Używany materiał musi łatwo poddać się narzędziom obrabiajacym bez jakikolwiek szkody na jego trwałość i strukturę. Stąd nie spotkamy zestawów wykonanych np. ze szkła (o czym jeszcze dalej).

 

4. łatwy w montażu
konstrukcja obudowy kolumny głośnikowej nie jest monolitem, a zespołem części sklejonych lub skręconych ze sobą. Obecna technologia pozwala na sklejenie każdego materiału, lecz w przypadku produkcji masowej trzeba wziąć pod uwagę czas montażu (wiązania kleju), jego trwałość i koszt. Skręcanie za pomocą wkrętów stosuje się do elementów podlegających demontażu podczas serwisowania, np. głośniki, terminale.

 

Poniżej wymieniamy zalety i wady najczęściej stosowanych materiałów do budowy zestawów głośnikowych.

 

Surowa płyta wiórowa
czyli sprasowane wióry drewniane z domieszką z kleju jako spoiwa. Ma stosunkowo gładką powierzchnię i luźną warstwę środkową. Zapewnia to silniejsze tłumienie wibracji w obudowie, ale i wyższą generację dźwięku. Cięte krawędzie są bardzo porowate i trudne w obróbce. Płyty te można kleić za pomocą kleju do drewna (np. wikol) lub kleju montażowego. Surowa płyta wiórowa może być fornirowana, powlekana folią (okleiną), tkaniną lub szpachlowana i malowana. Jest ona najbardziej opłacalnym materiałem do budowy prototypów.

 

Płyta pilśniowa o średniej gęstości (MDF)
są to sprasowane cienkie włókna drzewne z dodatkiem spoiwa. Płyta ta ma gładszą powierzchnię i dużo drobniej zarysowane krawędzie niż płyta wiórowa. Lepiej tłumi dźwięki, ale jest nieco bardziej podatna na naturalne wibracje, jednak ze względu na dużą masę własną wymaga większych impulsów fal dźwiękowych do wzbudzenia drgań. Jego drobna struktura sprawia, że ​​płyty MDF szczególnie dobrze nadają się do konstrukcji różnych projektów zestawów głośnikowych, ponieważ wycięcia, przekątne cięcia i fazowanie są lepsze niż w przypadku innych materiałów. Można ją szybko i łatwo skleić klejem montażowym. MDF może być fornirowany lub szpachlowany i malowany.

 

Płyta OSB
to trójwarstwowa płyta kompozytowa zawierająca grube wióry, a spoiwem sa żywice syntetyczne. Występuje w 4 rodzajach, przy czym dwie odmiany są wodoodporne. Jej powierzchnia jest nierówna, ale można ją wygładzić za pomocą szlifierki, a następnie pokryć przezroczystym lakierem. Płyta ta ma dość specyficzny wygląd, ale dobrze tłumi wewnętrzne rezonanse i wibracje. Ze względu na właściwości wodoodporne stosowana jest w zestawach pracujących na zewnątrz. Można sklejać ją za pomocą kleju do drewna i jest łatwa w obróbce. Bejca do drewa nadaje płycie OSB szczególny wygląd. Przed malowaniem należy ją odpowiednio przygotować.

 

Sklejka
jest to płyta wykonana ze sklejonych brzozowych lub bukowych desek o grubości około 1 mm, a każda warstwa jest obrócona o 90°. W sprzedaży spotkamy sklejki suchotrwałe i wodoodporne, przy czym wodoodporność odnosi się do kleju, a nie całego tworzywa, które jako produkt drewniany nie jest odporne na wodę. To najlepszy materiał zarówno do izolacji rezonansowej, jak i do tłumienia dźwięków. Skleja się ją klejem do drewna. Powierzchnia może być barwiona i pokryta przezroczystym lakierem lub olejowana i woskowana. Jasne i ciemne kontrasty przyciętych krawędzi nadają jej atrakcyjności i warto z tego skorzystać. Sklejka jest znacznie trudniejsza do szlifowania niż MDF, dlatego ważne jest bardzo precyzyjne cięcie. Daje się względnie łatwo wyginać na gorąco. Waży mniej niż MDF i jest bardziej trwała.

 

Kamień
marmur, granit i łupek to najczęściej naturalne kamienie, które można wykorzystać do budowy nietypowych obudów zestawów głośnikowych. Są trudne do obróbki i wymagają maszyn oraz umiejętności kamieniarza. Szczególnie łupek jest doskonałym materiałem, ponieważ jego struktura sprawia, że ​​jest on stosunkowo miękki i zapobiega drganiom ścian. Niestety, aby podnieść kolumny głośnikowe, potrzebny jest dźwig, a nawet jeśli chcesz budować małe kolumny półkowe, wystawią meble na ogromne obciążenie. Dla przykładu skrzynia wykonana z płyty MDF waży ok. 7 kg, a taka sama z kamienia może ważyć 50 kg. Mimo dużej wagi warto wykorzystać ten materiał, bo dźwięk jest nieporównywalnie lepszy.

 

Pleksi i szkło
Ich (jedyną?) zaletą jest przeźroczystość, dzięki czemu można wyeksponować wewnętrzne elementy, o ile materiał tłumiący ich nie zakrywa. Poza tym mają same wady: wpadanie w rezonanse, trudność z montażem. Można zastosować grubsze ścianki, ale by dorównać właściwościom obudów z MDF, musiałyby być naprawdę grube i ciężkie. Są to materiały stosowane wyłącznie na pokaz, a nie dla audiofili.

 

Drewno klejone i drewno lite
są zalecane do budowania kolumn głośnikowych, ale z zastrzeżeniem: drewno „pracuje” – innymi słowy, rozszerza się, gdy powietrze jest wilgotne i kurczy się, gdy jest suche. Przez co „napięcie” buduje się w ścianach i jest uwalniane tylko wtedy, gdy ustępuje jeden element konstrukcji. Wtedy płyta pęka w najsłabszym punkcie, a to oznacza koniec szczelności i stabilności obudowy. Poza tym drewno ma mniejszą gęstość od płyty MDF, co zmusza konstruktora do użycia grubszych desek. Drewno jest dobre dla projektantów zestawów głośnikowych jako materiał wykończeniowy na obudowie, wykorzystując jego różnorodność kolorów i strukturę słojów.

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *